Enneagrammen - Typen

Een persoonlijkheidstype staat voor een vast patroon van gewoontes op het vlak van denken, gedrag en emoties. De lijnen in de cirkel verbinden de verschillende persoonlijkheidstypes met elkaar. Ze laten ook zien dat er veranderingen mogelijk zijn en geven aan waar je kansen liggen en wat je beter kan laten of wat je zou moeten zoeken en wat je moet negeren.

Een kort overzicht van de 9 types:

1. De perfectionist

'Ik heb gelijk'. Perfectionisten zijn realistisch, consciëntieus en principieel. Ze kunnen zich voordoen als moralist, wereldverbeteraar. Ze proberen hun hoge idealen te realiseren; ze hebben vaak het idee dat het altijd beter kan en zijn dan ook niet gauw tevreden. Ze kunnen gefrustreerd zijn omdat het leven en de mensen niet zijn zoals ze in zijn ogen zouden moeten zijn; ze kunnen teleurgesteld zijn in de eigen onvolmaaktheid: niet te kunnen voldoen aan de zichzelf gestelde hoge eisen.

- Streeft perfectie na. Vermijd fouten en 'het kwaad'.
- Zelfverloochening roept woede op. Onbevredigde gevoelens leiden tot gevoelens van wrok.
- Vindt een uitlaatklep voor woede door fouten van andere te corrigeren en te pleite voor sociale rechtvaardigheid.
- Geeft uiting aan woede op 3 belangrijke levensgebieden:

- Richt aandacht op perfectionistisch gedrag.
- Is consciëntieus en registreert nauwkeurig eigen gedrag.
- Moralistische gedachten blokkeren de eigen gevoelens.
- Bewondert praktische deugden als werken, zuinigheid, eerlijkheid en presteren.
- Heeft streng geweten, dat het eigen gedrag constant beoordeelt.
- Hardvochtig superego.
- Voelt zich schuldig bij het niet voldoen aan eigen hoge normen.
- Hard werken blokkeert plezier maken en overschaduwt gevoelens zoals woede.
- Kan eigen woede moeilijk herkennen. "Ik ben niet kwaad; ik ben energiek vandaag!"
- Zelfkritiek zet zich om i zelfverdediging door anderen te bekritiseren. - Maakt zich zorgen over het nemen van beslissingen. Is bang fouten te maken.
- De manier waarop enen hun aandacht richten ondersteunt hun ethisch gedrag.

Beroep: leraren, politieagenten, predikanten, politici.

Wortelzonde of Blokkade: toorn, boosheid op zichzelf, een dubbele boosheid die wordt tot gramschap omdat ook de woede op zichzelf wordt afgewezen, als onvolmaakt gezien wordt.

Uitdaging: geduld, blijmoedige gelatenheid, aanvaarding van het onvolmaakte van het leven.

2. De gever

'Ik help'. Gevers zijn warm, betrokken, verzorgend en gevoelig voor de behoeften van anderen; ze bieden hulp aan de medemens. De hulp heeft als onderliggend (onbewust) doel de eigen superioriteit aan te tonen. 2en zijn altijd afgestemd op de behoeften van anderen en hebben hierdoor de grootste moeite hun "eigen" behoeftes te ontdekken. De primaire modus is helpen van anderen. Bij een gezonde afstemming geven ze je precies wat je nodig hebt. Ongezond gaan ze er van uit te weten wat jij nodig hebt; je weet het zelf niet maar zij weten het wel. Soms komt dit opdringerig over. 2en die niet meer kunnen of mogen helpen voelen zich niet gelukkig!!

- Wil goedkeuring krijgen en vermijdt afwijzing.
- Voelt zich trots door nodig te zijn, door een centrale plaats in te nemen in het leven van anderen en onmisbaar te zijn.
- Geeft uiting aan trots op 3 belangrijke levensgebieden:

- Kan moeilijk eigen behoeften en eigen wil herkennen.
- Onderdrukt eigen gevoelens om aardig gevonden te worden.
- Manipuleert anderen om voor elkaar te krijgen wat er in bepaalde situaties nodig is.
- Heeft grensconflicten. "Ik neem het niet over; ik reageer omdat er behoefte aan is."
- Heeft meerdere ikken; elke 'ik' stemt zich op de verschillende behoeften van anderen af.
- Raakt verward door de vele ikken. "Welke 'ik' ben ik zelf?"
- Ziet de kwaliteiten van anderen. Inspireert anderen om het beste uit zichzelf te halen.
- Kan moeiteloos anderen tot steun zijn. Voorziet in eigen behoeften door de behoeften van anderen te bevredigen.
- Snakt naar vrijheid. Voelt zich ingeperkt door anderen te moeten steunen.
- De zelfprestatie van de twee past zich aan de behoeften van anderen aan. De maner waarop tweeën hun aandacht richten kan resulteren in: een empathische en emotionele verbondenheid met anderen of aanpassing aan de wensen va anderen om hun liefde te krijgen en te behouden.

Beroep: zorgsector (bijv. verpleging).

Blokkade: trots ('door mijn liefde ben ik voor jullie onmisbaar').

Uitdaging: deemoed, werkelijke solidariteit in plaats van een superieure hulphouding.

3. De succesvolle werker

'Ik heb succes'. Presteerders zijn energiek, optimistisch, zelfverzekerd en doelgericht. Ze zetten 'alles' opzij om succes te hebben, desnoods ten koste van anderen. De Drie is het prototype van de 'streber'.
Extroverte 3en zijn charmant en praten makkelijk - populaire mensen die hun netwerk vermogens gebruiken om hun carrière en imago te verbeteren (deze twee zijn vaak aan elkaar verbonden). Introverte 3en willen zichzelf nog steeds laten zien, maar doen dit meer door goed werk te verrichten (competentie laten zien) dan door show. Ongezonde 3en herken je door een niet te stoppen liefde voor zichzelf, eindeloos pratend over hun successen en "soms" verzonnen contacten met beroemde mensen.

- Wil geliefd worden vanwege prestaties in plaats van wie hij of zij is.
- Wil de beste zijn. Succesvolle werkers worden geliefd.
- Efficiëntie, productie, doelen en resultaten zijn belangrijk.
- Gaat uitsluitend de strijd aan als winst verzekerd is. Vermijdt falen. Haakt af voordat er verloren wordt.
- Zelfpresentatie verandert om betere resultaten te krijgen. Imago is belangrijk.
- Bedriegt zichzelf. Neemt gevoelens over die passen bij het maatschappelijk gewaardeerde imago.
- Geeft uiting aan misleidende persona op drie belangrijke levensgebieden:

- Stopt het hart in werk. Kan emoties die horen bij een bepaalde rol, makkelijk tonen.
- Kameleon. Snijdt authentieke gevoelens af om een bepaalde rol te kunnen aannemen.
- Verwart echte identiteit met identiteit op werk.
- Kan moeilijk bij diepe emoties komen. Richt alle aandacht op de taak.
- Vrije tijd roept angst op. De drie houdt van doevakanties.
- Zoekt geluk in imago, status en materiele zaken.
- Duizendpoot. Overschat eigen kwaliteiten.
- Denkt veelzijdig. Kan met meerdere dingen tegelijk bezig zijn.
- Is taakgericht. Krijgt vele voor elkaar en wordt kwaad als het werk stagneert.
- De manier waarop drieën hun aandacht richten kan resulteren in:
- Efficiënt leidinggevende, goede organisator, competente begeleider, aanvoerder van het winnende team.

Beroep: verkoper, manager, ontwerper, iets in media of reclame.

Blokkade: leugen (bedrog), ontkent nl. mislukkingen, probeert de ander ervan te overtuigen, desnoods door een leugen, of door de werkelijkheid mooier te maken, dat wat een mislukking lijkt toch een succes is.

Uitdaging: oprechtheid, eerlijkheid: kunnen accepteren dat succes niet altijd mogelijk is.

4. De romanticus

'Ik ben anders'. Romantici zijn gevoelig, warm en scherpzinnig; voelen zich uniek en willen als zodanig gezien worden; putten hun energie uit anderen, hun levensvraag is: "Wat denken jullie van mij? Merken jullie mij op?". Zijn sterk intuïtief en introvert; soms melancholiek en zwaarmoedig.
4en brengen de intensiteit in hun relaties, soms met dramatische resultaten. Ze hebben de mogelijkheid hun partners emoties diep te raken, soms met pijnlijke gevolgen. Alledaagsheid vermijdend, worden 4en aangetrokken tot mysterieuze, op afstand aanwezige partners. Dit kan leiden tot aantrek en afstoot relaties waarbij de ander er in wordt getrokken vanwege het eerst mysterieuze, later blijkt dit toch maar heel gewoon en wordt de partner weer afgestoten. Op het moment dat de afstand er weer is gaat de 4 naar zijn fantasie en fantaseert dat het toch nog niet zo slecht was, komt weer in met mysterie terecht en de cyclus begint opnieuw.

- Voelt zich aangetrokken tot wat ontbreekt: wat ver weg is, niet beschikbaar en moeilijk te krijgen.
- Nijd komt voort uit de overtuiging dat andere de ontbrekende elementen wel hebben. "Anderen zijn gelukkig. Anderen voelen zich geliefd. Anderen zijn tevreden."
- Geeft uiting aan nijd ("anderen genieten terwijl ik me achtergesteld voel") op drie belangrijke levensgebieden:

- Melancholie is de zoete droefenis die de vier ervaart naar een scheiding. Hoewel de melancholie voortkomt uit een besef van verlies is het voor de vier een aantrekkelijke gemoedstoestand die herinneringen oproept.
- De ervaring van in de steek gelaten te worden door een geliefd persoon bekrachtigt het negatieve zelfbeeld van de vier. "Als ik meer moeite waard was zou ik niet verlaten zijn."
- Gemoedstoestand, levensstijl, luxe en goede smaak zijn uiterlijkheden die het zelfbeeld opkrikken. Het uitzonderlijke imago van vieren bedekt hun innerlijke schaamte.
- Voelt zich anders dan anderen, uniek, een buitenstaander. "In emotioneel opzicht ben ik speciaal. Ik ben bijzonder omdat ik lijd."
- Verlangt naar het ontbrekende ingrediënt voor geluk: de prins of prinses op het witte paard. De verre vriend of vriendin, een diep contact met God.
- Heeft afkeer van een middelmatig en afgezaagd leven. In vergelijking met zijn of haar diepe innerlijke ervaringen steken alledaagse gevoelens oppervlakkig af. Vermijdt het alledaagse.
- Intensiveert gemoedstoestand. Put energie uit verlies, fantasie, artistieke bezigheden en theatraal gedrag. Vieren zijn de 'koningen en koninginnen van het drama'.
- Reageert in relaties met aantrekken en afstoten. Richt zich in het bijzonder op wat er ontbreekt.
- Gevoelens van in de steek gelaten worden en verlies, maar kan ook leiden tot: emotionele gevoeligheid en diepte, en het talent om mensen in moeilijke omstandigheden te steunen.

Beroep: vaak een artistiek beroep, bijv. kunstenaar, musicus, schrijver, toneelspeler.

Blokkade: nijd, jaloezie (voelen een tekort in zichzelf en denken: "Wat hebben anderen dat ik niet heb?)"

Uitdaging: evenwichtigheid in gevoelens, te bereiken door discipline (afstand nemen van emoties); zijn door gevoelsdiepten heengegaan en kunnen anderen daarom goed begrijpen.

5. De waarnemer

'Ik heb het door'. Waarnemers hebben behoefte aan kennis en zijn introvert, leergierig, analytisch en inzichtelijk. Het zijn denkers en waarnemers, ze willen vooral objectieve, feitelijke informatie verzamelen; ze zijn analytisch, volhardend en gevoelig. Ze kunnen intellectueelarrogant zijn, afstandelijk en kritisch op anderen; ze houden er van alleen te zijn. Vijven kunnen er niet tegen wanneer anderen hen domineren; ze bakenen dan ook hun eigen territorium af door hun eigen privé-ruimte te creëren en tijd voor zichzelf te nemen. Dwang, 'moeten', werkt bij de VIJF als een rode lap op een stier.
Zoals bij de andere typen komen Vijven op verschillende wijzen over - sommigen zijn intellectueel arrogant, terwijl anderen aardig en attent zijn. Het denken van de Vijf is vaak vrij van de verwachtingen van anderen en van tradities uit het verleden -hierdoor zijn 5en bijzonder sterk in de mentale arena, net zo sterk als de Acht kan zijn historische grootsheid en actiegerichte prestaties.

- Snakt naar privacy, een plek om alleen te zijn en zich op te kunnen laden na een verblijf onder de mensen.
- Heeft behoefte aan grenzen en beperkingen. Houdt van duidelijke afspraken. Wil tijdsindeling, bezigheden en verantwoordelijkheden nauwkeurig omschreven hebben.
- Gelooft dat kennis macht is. Specifieke informatie is de sleutel van macht. - Is een minimalist. Kan met heel weinig overleven en zich met minder dan weinig behelpen.
- Toont inhaligheid voor het weinige dat nodig is om geestelijk te kunne overleven. Ruimte voor zichzelf, kennis en het strikt noodzakelijke.
- Geeft uiting aan hebzucht met betrekking tot het noodzakelijke voor zijn of haar mentale leven op drie belangrijke levensgebieden:

- Trekt de buikriem aan om onafhankelijkheid te handhaven. Vraagt niet om hulp.
- Opsplitsing (segmentering). Verschillende levensgebieden worden van elkaar gescheiden. Vrienden uit en bepaald interessegebied worden niet met andere vrienden in contact gebracht.
- Voelt zich 'verdrinken' in ongestructureerde situaties. Wil na een vergadering graag naar huis.
- Wil nergens in betrokken raken, wat tot moeilijkheden kan leiden, omdat zowel liefde als haat betrokkenheid vereist. - Blokkeert emoties, wat verward kan worden met gevoel van spirituele onthechting.
- Heeft angst verzwolgen te worden door de verwachtingen en emoties van anderen.
- Emotionele controle is belangrijk. Voelt emoties het best als hij of zij alleen is. - Cognitieve gerichtheid: houdt van kennis, wetenswaardigheden en analytische theorieën.
- Slaat het leven gade als een buitenstaander. Deze houding kan resulteren in: